Hij zit aan tafel met zijn compagnon. Het is druk geweest, een goed jaar zelfs, en toch voelt het alsof het bedrijf elk moment kan omvallen. Een medewerker is zonder overleg vertrokken. Een opdrachtgever wil minder gaan betalen. Een ticket is verkeerd doorgezet en iemand stond voor niets klaar. Op zichzelf zijn het kleine dingen. Bij elkaar voelt het als een lawine.
“Ik stop er maar mee,” zegt hij. Niet omdat hij het meent, maar omdat het er even uit moet.
Hij heeft het bedrijf van niets opgebouwd. Honderd man personeel, opdrachtgevers die tevreden zijn, een naam die staat. En toch zit hij hier met een hoofd vol besluiten die hij niet meer kan nemen. Niet omdat hij niet weet wat goed is. Maar omdat er te veel tegelijk binnenkomt, en hij geen moment heeft genomen om te landen.
Dat is het patroon. Niet de tegenslag zelf, maar de manier waarop ermee wordt omgegaan: doorgaan, oplossen, incasseren, doorgaan. Een vakantieweekend dat geen rust bracht. Een nacht niet geslapen. En dan toch weer aan tafel, want er moet gepland worden, er moet gebeld worden, er is geen tijd om hier even bij stil te staan.
Onder die drukte zit iets anders. Niet geldzorgen , die zijn er ook, maar ze zijn niet de kern. De kern is dat hij niet meer durft los te laten. Beslissingen uitstellen voelt veiliger dan ze nemen en fout zitten. Dus stapelt het op. En hoe meer het opstapelt, hoe minder ruimte er is om helder te kijken naar wat er werkelijk nodig is.
Ik zit erbij. Ik stel geen vragen om ergens naartoe te sturen. Ik luister naar wat er allemaal langskomt; de medewerker die wegging, de opdrachtgever die afdingt, het ticket dat verkeerd liep, en ik laat het er even zijn, zonder het meteen op te lossen of te duiden. Op een gegeven moment vraag ik: als je alle ruis even weghaalt, alle verhalen, alle gezeik, wat blijft er dan eigenlijk over?
Stilte. Een lange stilte, die ik niet opvul.
“Ik zie het ook niet meer,” zegt hij.
Ik laat ook dat staan. Geen advies, geen “het komt goed.” Alleen de vraag die er onder ligt, en die ik hardop stel omdat hij hem zelf even niet meer kan vinden: wat was eigenlijk de reden dat dit bedrijf ooit is begonnen? Niet als retorische vraag, maar als een vraag die om een antwoord vraagt. Ik wacht. Het antwoord komt traag, want het is lang niet gesteld.
Mensen een kans geven. Dat was het. Niet de omzet, niet de marge, niet het volgende contract. Mensen die ergens anders nergens een kans kregen, hier wel.
Die zin verandert niets aan de praktische problemen. Het personeelstekort is er nog. De opdrachtgever wil nog steeds minder betalen. Maar ik zie wel iets verschuiven: niet meer besloten vanuit de kramp van “we moeten overleven,” maar vanuit iets dat weer overeind staat.
Als hij naar buiten loopt, vertel ik hem wat ik zelf onderweg hierheen zag. Een tulp langs de weg, vol in bloei, bijen erop af. Een tulp doet niets om die bijen te lokken. Hij staat er gewoon, zoals hij bedoeld is, en de rest komt vanzelf.
Een organisatie die voortdurend moet werven, voortdurend moet verkopen, voortdurend moet bewijzen dat ze de moeite waard is, daar zit vaak iets in scheef. Niet omdat werven of verkopen fout is, maar omdat het een teken kan zijn dat de wortel even is kwijtgeraakt. Wanneer die wortel er weer is, hoeft er minder gejaagd te worden. Dan is het minder zoeken naar bijen, en meer gewoon weer bloeien.
Dat vraagt iets dat tegen elke instinct ingaat wanneer het druk is: vertragen. Niet wekenlang. Soms is één ochtend genoeg om opnieuw scherp te krijgen waar het om gaat. Maar die ochtend moet wel genomen worden, en dat is precies wat een leider in overlevingsstand het laatste doet.
De groei die daarna komt, ziet er anders uit dan de groei die ervoor werd nagejaagd. Minder een rechte lijn naar boven, meer iets dat ademt. Tegenslag erkennen zonder die meteen op te lossen. Een besluit nemen en het ook laten staan. Merken dat er weer ruimte is om te kijken naar wat er werkelijk nodig is, in plaats van alleen naar wat er als volgende brand geblust moet worden.
Wat draag jij op dit moment nog, terwijl het eigenlijk niet meer van jou is?
Wil je het kompas dat ik gebruik om hier dieper naar te kijken, de vijf fasen waarin een organisatie zich herstelt, ademt en weer groeit, zelf bij de hand hebben? [Download het hier].
Neem contact met me op voor een eerste kennismaking (mail@bennorijpkema.nl) of plan direct een korte telefonische kennismaking in mijn agenda.
Samen kijken we naar jouw vraagstuk en hoe ik je kan ondersteunen hierin.
Benno Rijpkema
Klankbord voor leiders