De meeste mensen, en dus ook leiders op executive niveau, leven hun hele leven in de overtuiging dat de wereld ‘daarbuiten’ solide, onveranderlijk en objectief is. Ze zien zichzelf als een personage dat reageert op een decor dat al vaststaat. Maar wanneer we de lagen afpellen, ontdekken we dat de werkelijkheid een dynamisch samenspel is van licht, stof en bewustzijn.
Als klankbord voor leiders en facilitator van transformatie (https://bennorijpkema.nl/organisaties/) zie ik dagelijks hoe dit fundamentele misverstand over de werkelijkheid leidt tot onnodige druk, stress en blindspots in de besluitvorming.
1. De gedeelde projectie: de lijnen van de kleurplaat
Er is een laag van de werkelijkheid die we ‘de wereld’ noemen. Dit zijn de feiten: de stofdeeltjes in de lucht, de atomen, de biologische wetmatigheden. Het is de afspraak dat een boom een boom is en dat zwaartekracht ons op de grond houdt.
Onze zintuigen en ons brein werken hierbij als een gestandaardiseerd model projector. We vertalen lichtfrequenties naar kleuren en trillingen naar geluid. Omdat we vergelijkbare biologische ‘lenzen’ hebben, zien we op dezelfde plek de laserstraal reflecteren. Dit creëert de illusie van een objectieve buitenwereld. Het zijn de zwarte lijntjes van een kleurplaat die voor ons allemaal al op het papier staan.
2. De eigen projectie: de inkleuring van het script
Zodra deze gedeelde data ons brein binnenkomt, begint de persoonlijke laserstraal te draaien. Dit is waar jouw unieke ‘script’ actief wordt, opgebouwd uit conditionering, opvoeding, trauma’s en rollen.
“De hoogte zelf is neutraal; de inkleuring is persoonlijk.”
– Benno Rijpkema
Neem het voorbeeld van hoogtevrees: de één ziet de hoogte en projecteert ‘gevaar’, terwijl de ander ‘overzicht’ projecteert. De feiten op het doek zijn hetzelfde: je voeten staan op beton en je kijkt ver weg. Maar de projector draait de film: “Ik val,” of “Dit is doodeng”. De angst zit niet in de diepte, maar in de filmrol.
Dit mechanisme is overal aanwezig in het leven van een leider:
- Geldtekort: Het ‘stofje’ is een getal op de bankrekening. De projector draait er direct een film overheen van: “Ik ben niet veilig” of “Ik faal”. De stress komt niet door het getal, maar door de filmrol.
- Ziekte: Een pijntje in de rug verschijnt op het doek. De projector maakt er meteen een horrorfilm van: “Dit komt nooit meer goed”. Het lijden komt door de film die we in ons hoofd afspelen.
- Ruzie: Iemand zegt iets onaardigs. De projector kleurt het direct in: “Hij vindt me niet belangrijk”. Je vecht niet met de persoon, maar met het beeld dat jouw eigen projector op het doek heeft gezet.
3. De illusie van de operator en de bewijsdrang
Achter de projector lijkt een operator te staan: het ego, het ‘ikje’. Dit ikje denkt dat het de laser bedient en verantwoordelijk is voor de uitkomst. Vooral bij leiders zien we vaak een script als: “Ik ben pas van waarde als de film succesvol is”. Hierdoor wordt elke interactie met een klant of medewerker een scène waarin we moeten vechten voor onze bestaansreden.
De grote ommekeer is het besef dat dit ‘ikje’ zelf ook een projectie is. Het is een gedachte die verschijnt op het scherm, net zoals de boom of de angst. Er is geen bestuurder; er is alleen een proces van verschijnen.
4. Werken als klankbord: het heldere scherm
Wanneer ik als klankbord met leiders werk, ontstaat er een fundamenteel ander speelveld. De meeste leiders komen binnen terwijl ze volledig geïdentificeerd zijn met hun film. Ze vechten met de personages op het doek en proberen het script te herschrijven om hun angst te bezweren. Ze voelen zich een slachtoffer van hun eigen film.
Omdat ik mijn eigen ‘kleine ikje’ en scripts als de ‘fixer’ of ‘bewijzer’ heb losgelaten, fungeer ik als het heldere, witte scherm.
- Spiegel van aanwezigheid: Door simpelweg aanwezig te zijn als de ruimte (het scherm), maak ik de projectie van de ander transparant.
- Direct contact met de stof: Ik breng de leider terug naar de feiten (de stofdeeltjes) zonder de emotionele lading van zijn aangeleerde script. Dit brengt een enorme rust en precisie in de besluitvorming.
“Je verandert de film niet door de beelden weg te duwen, maar door de kijker te veranderen.”
– Benno Rijpkema
5. De regie hernemen: hoe verander je de film?
De meeste mensen proberen hun leven te veranderen door met een verfkwast het witte doek bij te kleuren. Maar het witte doek is slechts de ondergrond; daar verander je niets. Om de film van je leven echt te veranderen, moet je terug naar de projectiekamer.
Met methodieken zoals PSYCH-K® heb je de afstandsbediening van de projectiekamer in handen. Je hoeft niet langer machteloos naar een herhaling van een oud drama te kijken. Je kunt versleten filmrollen van “niet goed genoeg zijn” of “tekort” uit de machine halen en een nieuw script plaatsen dat recht doet aan wie je werkelijk bent.
Wanneer je die diepe overtuigingen in je onderbewuste aanpast, verandert het beeld op het witte doek direct mee. Je vecht niet meer met de schaduwen op het scherm; je herschrijft de broncode van je ervaring. Zo wordt het leven geen film die je gelaten moet ondergaan, maar een prachtig schouwspel dat je met rust, helderheid en eigen regie vormgeeft.
Benno Rijpkema
Klankbord voor bestuurders, leiders en directies · Bezielde transformatie in leiderschap en organisatie
Als je merkt dat het oude niet meer werkt en het nieuwe nog geen vorm heeft, dan is dat precies waar ik werk.
Ik ben klankbord voor leiders die vastlopen en bereid zijn stil te staan bij wat gezien wil worden, los te laten wat niet meer klopt en opnieuw richting te kiezen.
Niet door te sturen of te adviseren, maar door aanwezigheid, waarheid en ruimte te bieden.
Meer lezen over mijn manier van werken? Lees verder over Bezield Leiderschap.
Dit artikel is geschreven door Benno Rijpkema, een expert in bezield leiderschap en de psychologie van transformatie. De ‘Architectuur van Perceptie’ is een door hem gehanteerd raamwerk dat de menselijke ervaring ontleedt in de gedeelde projectie (hardware), de eigen projectie (script) en het pure bewustzijn (het witte doek). Als klankbord voor leiders integreert hij deze inzichten met methodieken voor onderbewuste herprogrammering, zoals PSYCH-K®, om fundamentele verschuivingen in effectiviteit en innerlijke rust te realiseren.