Bezield Leiderschap is niet ontstaan uit een visie, een model of een theoretisch kader. Het is voortgekomen uit wat ik heb gezien, gevoeld en doorleefd in organisaties waarin leiderschap gaandeweg zijn ziel verloor. Niet omdat mensen slechte intenties hadden, maar omdat systemen langzaam verschoven en waarden plaatsmaakten voor macht, status en geld.

Ik zag leiders ten onder gaan aan die dynamiek. Mensen die ooit begonnen met idealen, maar onderweg iets kwijtraakten. Tegelijkertijd voelde ik aan den lijve wat dat deed aan de andere kant van het systeem. Als medewerker. Als mens. Ik ervoer hoe loyaliteit ongemerkt werd ingezet als instrument, hoe betrokkenheid werd benut zolang het rendeerde, en hoe er steeds opnieuw een belofte werd gedaan: carrière, geld, erkenning, belangrijkheid. Terwijl ik van binnen steeds verder verwijderd raakte van wie ik was. En van mijn gezin.

Ik werd niet werkelijk gezien. Ik werd gebruikt. Dat woord voelde lange tijd te zwaar, te scherp misschien, maar als ik eerlijk kijk had het wel degelijk die kenmerken. Niet fysiek, maar existentieel. Het kostte mij niet alleen energie of plezier in mijn werk, het nam iets fundamentelers weg: ontspanning, vertrouwen en een vanzelfsprekend gevoel van bestaansrecht.

Wat me daarin misschien nog het meest raakte, was dat niemand opstond. Niet de leider boven mij, niet het systeem, niet het morele kompas dat ooit leidend had moeten zijn. Mijn leidinggevende had mij moeten beschermen, had moeten blijven staan voor principes, had ‘nee’ moeten zeggen tegen het ego-verhaal en de verleiding van geld. Maar ook hij boog voor cijfers, voor macht, voor schijnzekerheid.

En ikzelf? Ik werd rebels. Ik ging bewijzen, wilde laten zien dat ik beter was, slimmer, sterker, onmisbaar. Ik stapte mee het spel in dat mij juist zo beschadigde. Met alle gevolgen van dien.

Lange tijd dacht ik daarom dat ik leiders moest begeleiden om hen wakker te maken, om te zorgen dat zij hun mensen niet langer zouden beschadigen, om het systeem te corrigeren. Dat leek een nobele missie, maar het was niet de waarheid. De waarheid was pijnlijker en eenvoudiger tegelijk. Ik wilde dat het nooit meer zou gebeuren. Bij niemand. En zeker niet bij mij.

Pas toen ik dat onder ogen zag, kon ik werkelijk loslaten. Ik hoefde niemand te redden, niemand te overtuigen en niemand wakker te schudden. Mijn verzet ontspande, mijn missie viel stil en in die stilte bleef iets onverwachts over: rust.

In die rust kon ik zien dat leiderschap niet begint bij morele correctie, maar bij innerlijke congruentie. Dat echte verandering niet ontstaat door anderen te willen verbeteren, maar door zelf niet meer mee te doen aan wat niet klopt. Bezield leiderschap vraagt geen strijd, maar aanwezigheid. Geen duwen, maar eerlijk kijken.

Ik merkte dat ik zelfs neutraal kon kijken naar leiders die ooit symbool stonden voor alles wat mij pijn had gedaan. Niet omdat het oké was wat er gebeurde, maar omdat mijn wond niet langer leidend was. Mijn werk hoefde niet meer voort te komen uit pijn. Het mocht voortkomen uit liefde.

Dit is wat nu waar is voor mij. Ik begeleid geen leiders die willen groeien ten koste van anderen. Ik werk alleen waar eigenaarschap al aanwezig is. Ik hoef niemand wakker te maken. Wie wakker is, vindt mij. Bezield Leiderschap is geen methode die je toepast, maar een staat van zijn die je belichaamt wanneer je bereid bent werkelijk te kijken, verantwoordelijkheid te nemen voor je binnenwereld en macht te laten wijken voor aanwezigheid.

Daar ontstaat ruimte. Daar komt rust. Daar komt beweging. En van daaruit volgt alles vanzelf.

Daarom werk ik zoals ik werk. Zonder vaste programma’s, zonder modellen die iets beloven, zonder druk. Ik ben aanwezig, ik kijk mee en ik spiegel wat gezien wil worden. Niet om iemand te veranderen, maar omdat verandering onvermijdelijk wordt wanneer iets werkelijk gezien is. Bezield Leiderschap leer je niet; je herinnert het je. En dit is de bron.

Benno Rijpkema
Facilitator van verandering · Executive transformatiegids voor leiders en organisaties